Σε μια από τις κλασικές δημοσιεύσεις σχετικά με την Ανοικτή Εκπαίδευση ο Wedemeyer (1973) αναδεικνύει τα 10 βασικά χαρακτηριστικά της Ανοικτής Εκπαίδευσης

Μελετήστε ολόκληρο το κείμενο:

2.1 Wedemeyer.

Σύμφωνα με τους (Λιοναράκη & Λυκουργιώτη, 1998:35) η Ανοικτή Εκπαίδευση:

• Είναι ένα ιδεώδες, μια φιλοσοφική προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η μόρφωση είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων και θα πρέπει να μπορούν να την απολαμβάνουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
• Απευθύνεται σε ένα μεγάλο φάσμα ενδιαφερομένων (ηλικίες, στρώματα, επαγγέλματα, απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές κ.λ.π.).
• Παρέχει ευελιξία στον εκπαιδευόμενο σχετικά με τον χώρο, τον χρόνο και τον ρυθμό της μελέτης του.
• Παρέχει ελεύθερη πρόσβαση στους ενδιαφερόμενους [χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις].

2.1.1 Η Διαμόρφωση της Μορφωτικής Φυσιογνωμίας- Αρθρωτό Σύστημα

Ένα από πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της Ανοικτής Εκπαίδευσης είναι η δυνατότητα που προσφέρει στον εκπαιδευόμενο να διαμορφώνει ο ίδιος τη μορφωτική του φυσιογνωμία μέσα από το «αρθρωτό σύστημα» (Λυκουργιώτης, 1998: 81-94).

Το αρθρωτό σύστημα προσφέρει αφενός ευελιξία χρόνου ως προς την περάτωση των σπουδών και αφετέρου σημαντικό αριθμό επιλεγόμενων γνωστικών αντικειμένων [θεματικών ενοτήτων] προκειμένου ο ίδιος ο φοιτητής να διαμορφώσει τον οδικό χάρτη των σπουδών του.

2.1.2. Μαθητοκεντρικός χαρακτήρας σπουδών

Σύμφωνα με τον Ματραλή (1998: 42-46) σε ένα ανοικτό σύστημα εκπαίδευσης η έμφαση δίνεται στον μαθητοκεντρικό χαρακτήρα των σπουδών, ο οποίος διασφαλίζεται με την άμεση επικοινωνία του διδάσκοντα με μικρά σε αριθμό τμήματα φοιτητών, δια ζώσης συναντήσεις και αξιοποίηση τεχνολογικών μέσων με στόχο την αλληλεπίδραση.

Σύμφωνα με τους Fraser & Deane (1997), ο ρόλος των ανοικτών συστημάτων εκπαίδευσης συνίσταται στο να εξασφαλίζουν την πρόσβαση των εκπαιδευόμενων σε μαθητοκεντρικά περιβάλλοντα μάθησης τόσο σε διοικητικό -τεχνολογικό όσο και σε επίπεδο εκπαιδευτικών διαδικασιών.

2.1.3 Τα 4 επίπεδα της ανοιχτής εκπαίδευσης

Επίπεδο οργάνωσης της μάθησης

• Ανοικτότητα της πρόσβασης: αναφέρεται στη δυνατότητα συμμετοχής χωρίς οικονομικούς, ηλικιακούς, γεωγραφικούς και κοινωνικούς περιορισμούς.
• Ανοικτότητα οργανωτικής διαχείρισης: η διάσταση αυτή σχετίζεται με τη δυνατότητα α) να δηλώσει ένας μαθητής τη συμμετοχή του σε ένα πρόγραμμα ή μάθημα και να το ολοκληρώνει σε μη συγκεκριμένες χρονικές περιόδους και β) να υποβάλλει εργασίες σε μη καθορισμένες ημερομηνίες.
• Ανοικτότητα χώρου και χρόνου: οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να κάνουν τόσο μη συγχρονισμένες δραστηριότητες (όπως ατομική εργασία σε εκπαιδευτικό υλικό, ετεροχρονισμένη αποστολή εργασιών) όσο και συγχρονισμένες (όπως τηλεδιασκέψεις, μιντιακά διαμεσολαβούμενες συνομιλίες) εκπαιδευτικές διαδικασίες από το σπίτι ή από το κινητό τηλέφωνο.
• Διδακτική ανοικτότητα και ευελιξία: η διδακτική διευθέτηση των περιβαλλόντων μάθησης, η οποία περιλαμβάνει στοιχεία ενίσχυσης της μάθησης για ενεργή και ουσιαστική μάθηση. Οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τον τρόπο διδακτικής οργάνωσης (πρόσωπο με πρόσωπο, ομαδική, ατομική εργασία, το είδος των εργασιών που εκπονούν), την τροπικότητα των πηγών και κειμένων (κειμενική, οπτική ακουστική, πολυμεσική), το επίπεδο δυσκολίας και πολυπλοκότητας του περιεχομένου.

Επίπεδο διαμόρφωσης προσωπικών και αναπτυξιακών μορφωτικών πορειών:

• Ανοικτότητα περιεχομένου: οι μαθητές έχουν πρόσβαση:

α) σε διάφορα περιεχόμενα μάθησης και

β) σε διαβαθμισμένα επίπεδα δυσκολίας που μπορούν να τα επιλέξουν σύμφωνα με τα προσωπικά τους ενδιαφέροντα και τις μορφωτικές τους προτιμήσεις.

• Ανοικτότητα οργάνωσης και μεθόδου: οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν:

α) διαφορετικές προσεγγίσεις και

β) βήματα εργασίας για την επεξεργασία ενός θέματος.

• Ανοικτότητα ρυθμού εργασίας: οι μαθητές μπορούν να προσδιορίσουν τον ρυθμό και το επίπεδο του προς επεξεργασία θέματος.
• Προσωπική ανοικτότητα: οι μαθητές εργάζονται στη βάση των στάσεων, των προσωπικών θέσεων, γνώσεων και δεξιοτήτων τους πάνω σε διάφορες μεθόδους και μέσα από τη διδακτική διαδικασία, αποκτούν μεταγνώση για τις δυνάμεις τους ή τις ελλείψεις τους σε σχέση με την προσωπική διαδι­κασία ανάπτυξης και μόρφωσής τους.

Επίπεδο κοινωνικής επικοινωνίας και συνεργασίας

• Ανοικτότητα ρόλων: οι μαθητές μπορούν να διαπραγματευτούν μεταξύ τους τα βήματα της εργασίας, τους κανόνες και τους ρόλους και να στοχαστούν για την τήρηση των συμφωνηθέντων.
• Κοινωνική ανοικτότητα: οι μαθητές μπορούν να αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους συγχρονισμένα ή μη και να επεξεργαστούν τη γνώση σε συνεργασία, επιλέγοντας τον τρόπο κοινωνικής εργασίας και μελέτης (ατομικά, σε ζεύγη, σε ομάδες, στην ολομέλεια).

Επίπεδο Μέσων και τεχνολογιών

• Ανοικτότητα των αισθητηρίων: χρησιμοποιούνται αισθητήρια (οπτικό, ακουστικό), ανάλογα με το περιεχόμενο και τη διδακτική λειτουργία.
• Ανοικτότητα χρήσης των Μέσων: χρησιμοποιούνται διάφορα Μέσα και διάφορες τεχνολογίες Μέσων ή υπηρεσιών (π.χ. τηλέφωνο, βίντεο, ήχος, CD-ROM, skype, forum, LMS, Web 1.0, Web 2.0, Web 3.0).
• Ανοικτότητα επιλογής του υλικού: το εκπαιδευτικό υλικό είναι πολυμορφικό (κείμενα, παρουσιάσεις, προσομοιώσεις, συνεντεύξεις, εκπαιδευτικές, ταινίες, ασκήσεις).

2.1.4 Σχέση Ανοιχτής και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Η ανοικτή εκπαίδευση χρησιμοποιεί ως κατεξοχήν μέθοδο διδασκαλίας την «εξ αποστάσεως εκπαίδευση», η οποία διασφαλίζει την ελεύθερη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και παρέχει ευκαιρίες για δια βίου μάθηση και κατάρτιση, όπως αυτή υπαγορεύεται από τις ανάγκες και απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας (Ματραλής & Λυκουργιώτης, 1998, 99: 39).